[{"data":1,"prerenderedAt":-1},["ShallowReactive",2],{"advice-pl-employing-minors":3},{"slug":4,"title":5,"excerpt":6,"body":7,"datePublished":8,"dateModified":9},"employing-minors","Zatrudnianie młodocianych w 2026 r. — limity godzin i obowiązki","Kiedy można zatrudnić osobę poniżej 18 lat: przygotowanie zawodowe czy lekkie prace, limity godzin w roku szkolnym i ferie, badania, urlop i ewidencja w 2026 r.","\u003Cp>Pracownika, który nie ma jeszcze 18 lat, można zatrudnić legalnie, ale Kodeks pracy pozwala na to tylko w dwóch celach: przygotowania zawodowego albo wykonywania lekkich prac. Do tego dochodzą krótsze limity godzin, zakaz pracy w nocy i w nadgodzinach, obowiązkowe badania oraz osobna ewidencja. Poniżej opisujemy, jak to wygląda z perspektywy przedsiębiorcy, który chce przyjąć np. ucznia na wakacje.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Kto jest młodocianym, a kto dzieckiem w rozumieniu przepisów\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Kodeks pracy posługuje się pojęciem \u003Cstrong>młodocianego\u003C\u002Fstrong>: to osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat. Zasadą jest zakaz zatrudniania osób młodszych niż 15 lat. Wyjątki są wąskie i dotyczą głównie absolwentów ośmioletniej szkoły podstawowej, którzy kończą 15 lat w danym roku kalendarzowym, oraz nauki zawodu lub przyuczenia do pracy przy spełnieniu dodatkowych warunków (zgoda rodzica lub opiekuna, pozytywna opinia poradni psychologiczno-pedagogicznej, a czasem zezwolenie dyrektora szkoły).\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Osobny reżim dotyczy dzieci poniżej 16 lat, które występują w filmie, reklamie, spektaklu czy zawodach sportowych. Zlecać ją mogą wyłącznie organizatorzy działający w sferze kultury, sztuki, sportu lub reklamy. Wymaga wcześniejszej zgody przedstawiciela ustawowego i zezwolenia inspektora pracy, o które występuje sam podmiot, dołączając m.in. opinię poradni, orzeczenie lekarza oraz, przy obowiązku szkolnym, opinię dyrektora szkoły.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Dwie dozwolone formy zatrudnienia\u003C\u002Fh2>\n\u003Ch3>Przygotowanie zawodowe\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Młodociany bez kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony wyłącznie w celu przygotowania zawodowego, czyli nauki zawodu albo przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Umowa musi wskazywać rodzaj przygotowania, czas i miejsce jego odbywania, sposób dokształcania teoretycznego i wynagrodzenie. Co ważne, wypowiedzieć ją można tylko z przyczyn wymienionych w Kodeksie pracy, np. przy likwidacji pracodawcy, reorganizacji uniemożliwiającej dalszą naukę albo gdy młodociany mimo środków wychowawczych nie wywiązuje się z obowiązków.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch3>Lekkie prace\u003C\u002Fh3>\n\u003Cp>Druga ścieżka to umowa o pracę przy lekkich pracach. Taka praca nie może zagrażać życiu, zdrowiu ani rozwojowi młodocianego i nie może przeszkadzać mu w nauce. Zanim pracodawca kogokolwiek do niej dopuści, musi:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>sporządzić wykaz lekkich prac po uzyskaniu zgody lekarza medycyny pracy;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>uzyskać zatwierdzenie tego wykazu przez właściwego inspektora pracy;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>umieścić wykaz w regulaminie pracy, a gdy firma nie ma obowiązku go wydawać, w osobnym dokumencie;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>zapoznać młodocianego z wykazem przed rozpoczęciem pracy.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Wykaz nie może obejmować prac wzbronionych młodocianym, które określa rozporządzenie Rady Ministrów (np. prace przy szkodliwych substancjach, dźwiganie ciężarów ponad normy, obsługa niebezpiecznych maszyn).\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Limity czasu pracy w 2026 r.\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Zasady dotyczące godzin są najczęstszym źródłem uchybień, bo różnią się w zależności od wieku i od tego, czy trwa rok szkolny.\u003C\u002Fp>\n\u003Ctable>\n\u003Cthead>\u003Ctr>\u003Cth>Sytuacja\u003C\u002Fth>\u003Cth>Limit\u003C\u002Fth>\u003C\u002Ftr>\u003C\u002Fthead>\n\u003Ctbody>\n\u003Ctr>\u003Ctd>Młodociany do 16 lat\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>maksymalnie 6 godzin na dobę\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\u003Ctd>Młodociany powyżej 16 lat\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>maksymalnie 8 godzin na dobę\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\u003Ctd>Lekkie prace w czasie zajęć szkolnych\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>do 12 godzin w tygodniu, w dniu zajęć do 2 godzin\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\u003Ctd>Lekkie prace w czasie ferii\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>do 7 godzin na dobę i 35 godzin w tygodniu (do 16 lat: 6 godzin na dobę)\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n\u003Ctr>\u003Ctd>Dzień pracy dłuższy niż 4,5 godziny\u003C\u002Ftd>\u003Ctd>30 minut nieprzerwanej przerwy wliczanej do czasu pracy\u003C\u002Ftd>\u003C\u002Ftr>\n\u003C\u002Ftbody>\n\u003C\u002Ftable>\n\u003Cp>Do czasu pracy wlicza się obowiązkowe zajęcia szkolne, także gdy odbywają się poza godzinami pracy. Limity dla lekkich prac obowiązują łącznie u wszystkich pracodawców, dlatego przed zawarciem umowy trzeba odebrać od młodocianego oświadczenie, czy pracuje gdzie indziej.\u003C\u002Fp>\n\u003Cp>Młodocianego nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej, która dla tej grupy przypada między 22:00 a 6:00 (w niektórych przypadkach osób poniżej 15 lat już od 20:00). Przerwa obejmująca porę nocną musi trwać co najmniej 14 godzin, a raz w tygodniu przysługuje co najmniej 48 godzin nieprzerwanego odpoczynku, który powinien obejmować niedzielę.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Obowiązki pracodawcy przed i w trakcie zatrudnienia\u003C\u002Fh2>\n\u003Cul>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Badania lekarskie.\u003C\u002Fstrong> Młodociany przechodzi badania wstępne przed przyjęciem, a później okresowe i kontrolne. Jeśli lekarz uzna, że praca szkodzi zdrowiu, pracodawca zmienia rodzaj pracy, a gdy to niemożliwe, rozwiązuje umowę i wypłaca odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Świadectwo szkoły.\u003C\u002Fstrong> Co do zasady zatrudnić można osobę, która ukończyła co najmniej ośmioletnią szkołę podstawową.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Ewidencja młodocianych.\u003C\u002Fstrong> Pracodawca prowadzi osobną ewidencję takich pracowników.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Informacja o ryzyku zawodowym\u003C\u002Fstrong> trafia nie tylko do młodocianego, ale też do jego przedstawiciela ustawowego.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Dokształcanie.\u003C\u002Fstrong> Pracownik młodociany ma obowiązek dokształcać się do 18. roku życia, a pracodawca musi zwalniać go z pracy na zajęcia szkoleniowe.\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>\u003Cstrong>Opieka.\u003C\u002Fstrong> Firma zapewnia pomoc w przystosowaniu się do pracy, w praktyce wyznaczając osobę odpowiedzialną za nadzór.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Ful>\n\u003Cp>Warto wiedzieć, że osoba w wieku 15–17 lat może sama, bez zgody rodzica, nawiązać stosunek pracy. Rodzic może go jednak rozwiązać za zezwoleniem sądu opiekuńczego, jeśli zatrudnienie jest sprzeczne z dobrem dziecka.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Urlop młodocianego\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Prawo do pierwszego urlopu młodociany nabywa po 6 miesiącach od rozpoczęcia pierwszej pracy, w wymiarze 12 dni roboczych. Po roku pracy przysługuje mu 26 dni roboczych, a w roku, w którym kończy 18 lat, 20 dni. Uczniowi należy udzielać urlopu w czasie ferii, a na jego wniosek pracodawca może dać urlop zaliczkowo, zanim prawo do niego powstanie.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Przykład: uczeń na wakacje w kawiarni\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Właścicielka kawiarni chce zatrudnić 16-letniego ucznia na lipiec i sierpień do wydawania zamówień i sprzątania sali. Kroki, które musi wykonać:\u003C\u002Fp>\n\u003Col>\n\u003Cli>przygotować wykaz lekkich prac, uzyskać zgodę lekarza medycyny pracy i zatwierdzenie inspektora pracy;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>skierować ucznia na badania wstępne i odebrać świadectwo ukończenia szkoły podstawowej;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>zawrzeć umowę o pracę przy lekkich pracach i odebrać oświadczenie o innym zatrudnieniu;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>ułożyć grafik: w czasie wakacji maksymalnie 7 godzin dziennie i 35 tygodniowo, z 30-minutową przerwą, bez zmian kończących się po 22:00;\u003C\u002Fli>\n\u003Cli>wpisać ucznia do ewidencji młodocianych i zgłosić go do ubezpieczeń jak każdego pracownika.\u003C\u002Fli>\n\u003C\u002Fol>\n\u003Cp>Zamiast umowy o pracę firmy często proponują uczniom umowę zlecenia. Umowa zlecenia z uczniem szkoły ponadpodstawowej nie podlega składkom ZUS, ale trzeba pamiętać, że faktyczne wykonywanie pracy pod kierownictwem, w ustalonych godzinach i miejscu może zostać uznane za stosunek pracy, a wtedy wszystkie ograniczenia opisane wyżej i tak obowiązują. Więcej o tej formie współpracy piszemy w artykule \u003Ca href=\"\u002Fpl\u002Fadvice\u002Fwhat-is-umowa-zlecenie-mandate-contract\">o umowie zlecenia\u003C\u002Fa>.\u003C\u002Fp>\n\u003Ch2>Jak Good Balance może pomóc\u003C\u002Fh2>\n\u003Cp>Przygotowujemy umowy z młodocianymi, prowadzimy ewidencję, naliczamy wynagrodzenia i zgłaszamy pracowników do ZUS w ramach \u003Ca href=\"\u002Fpl\u002Fservices\u002Fhr\u002Femployees\">obsługi kadrowo-płacowej\u003C\u002Fa>. Jeśli planują Państwo zatrudnić ucznia lub nie są pewni, czy dana praca mieści się w katalogu lekkich prac, zapraszamy na \u003Ca href=\"\u002Fpl\u002Fservices\u002Fhr\u002Fadvicing\">doradztwo kadrowe\u003C\u002Fa>.\u003C\u002Fp>","2025-10-15","2026-08-31"]